DİJİTAL EKONOMİNİN GELECEĞİNE YÖNELİK AVRUPA BİRLİĞİ DİJİTAL TEK PAZARI

Yayın Tarihi: 01/07/2018

Yayınlanan Yer: Legal Mali Hukuk Dergisi, Temmuz 2018, Sayı: 163

PDF: Dijital Ekonominin Geleceğine Yönelik Avrupa Birliği Dijital Tek Pazarı

ÖZ

Ekonomik yapının küresel anlamda dijitalleştiği son yıllarda, birçok kurum ve kuruluş sınır ötesi dijital ekonomik faaliyetlere ilişkin engelleri kaldırmak amacıyla birtakım eylem planları hazırlamaktadır. Bu kuruluşlar arasında önemli bir yeri olan Avrupa Birliği (AB) konuya ilişkin olarak 2000 yılında Lizbon Stratejisi’ni ortaya koymuş, bu süreç 2010 yılında kamuoyuna açıklanan Avrupa 2020 Stratejisi ile devam etmiştir. Özellikle Avrupa 2020 Stratejisi’nde AB üyesi ülkelerin bilgi toplumuna geçişini sağlamak amacıyla bir Dijital Tek Pazar oluşturulması planlanmıştır. Bu çalışmada Avrupa Birliği Dijital Tek Pazarı hakkında bilgilere yer verilmiş, Pazar’a yönelik eylemler belirtilmiş ve Pazar’ın dijital ekonominin geleceği açısından önemine vurgu yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Dijital Ekonomi, Avrupa Birliği, Dijital Tek Pazar

EUROPEAN UNION’S DIGITAL SINGLE MARKET FOR THE FUTURE OF THE DIGITAL ECONOMY

ABSTRACT

In recent years, as the economic structure is digitized globally, many institutions and organizations are preparing a set of action plans to remove obstacles to cross-border digital economic activity. The European Union (EU), which has an important place among these organizations, put forward the Lisbon Strategy in 2000 and this process continued with the European 2020 Strategy announced to the public in 2010. Especially in the European 2020 Strategy, it is planned to create a Digital Single Market in order to ensure the transition of the EU member countries to the information society. In this study, information about the European Union’s Digital Single Market is given, the actions for the Market are stated and the importance of the Market for the future of the digital economy is emphasized.

Keywords: Digital Economy, European Union, Digital Single Market

1.DİJİTAL EKONOMİ KAVRAMI

1.1.Dijital Ekonominin Tanımı:

Son yıllarda bilgi ve iletişim teknolojilerinde (BİT) yaşanan hızlı gelişmeler ile internetin hayatın birçok alanında yaygın olarak kullanılması, dijital ortamda gerçekleştirilen ticari işlemlerin oluşmasına ve yaygınlaşmasına neden olmuştur. Yeni BİT’lerin yaygın olarak kullanılması, ekonomi literatüründe “İnternet Çağı”, “Bilgi Teknolojisi Devrimi”, “Dijital Ekonomi” gibi terimlerle ifade edilmektedir. Dünya genelinde dijital ekonomi terimi yerine, tekonomi, enformasyon ekonomisi (information economy), ağ ekonomisi (network economy), bilgi ekonomisi (knowledge economy), ağırlıksız ekonomi (weightless economy) ve yeni ekonomi (new economy) terimleri de kullanılmaktadır (Mastar Özcan, 2016, s. 73).

Dijital ekonomi terimi ile elektronik ticaret (e-ticaret) teriminin genellikle birbiri yerine kullanıldığı görülmekle birlikte dijital ekonomi, içerisinde e-ticareti de barındıran bir üst kavramdır. Dijital ekonomi; e-ticaret, çevrimiçi uygulama mağazaları, web tabanlı reklamcılık, bulut bilişim, üç boyutlu baskı, dijital (sanal) para kullanımı gibi faaliyetlerin veya iş modellerinin tümünü içermektedir (Mastar Özcan, 2016, s. 73).

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı (OECD) (2015a, s. 54-64), “Dijital Ekonomiden Kaynaklanan Vergilendirme Problemlerinin Belirlenmesi” adlı raporunda dijital ekonomi faaliyetlerini/iş modellerini aşağıdaki şekilde sınıflandırılmıştır.

  • Elektronik Ticaret,
  • Elektronik Ödeme Hizmetleri,
  • Uygulama Mağazaları,
  • Çevrimiçi Pazarlama/Reklamcılık,
  • Bulut Bilişim,
  • Yüksek Frekanslı İşlemler,
  • Katılıma Dayalı Ağ Platformları.

Dijital ekonomiye ilişkin bu iş modellerini bir araya getirerek dijital ekonomi kavramını şu şekilde tanımlamak mümkündür: Mal veya hizmet satımının yanında hem maddi hem de gayri maddi işlemlerin kolaylıkla dünyanın her yerinden yapılmasına olanak sağlayarak günlük yaşantıyı kolaylaştıran dijital ekonomi (Mastar Özcan, 2016, s. 75), “teknolojiyi daha ucuz ve daha güçlü yapan ve iş süreçlerinin geliştirilmesini standartlaştıran ve aynı zamanda ekonomideki bütün sektörlerde yeniliği destekleyen bilgi ve iletişim teknolojisi tarafından getirilen değişim süreçlerinin bir sonucudur” (OECD, 2015a, s. 11).

1.2.Dijital Ekonominin Temel Özellikleri:

Yukarıda yer alan faaliyetlerin veya iş modellerinin ortaya çıkmasına neden olan dijital ekonominin temel özelliklerini aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür (OECD, 2015a, s. 64-65).

  • Hareketlilik,
  • Verilere ve Kullanıcı Katılımına Olan Güven,
  • Ağ Etkisi,
  • Çok Taraflı İş Modeli,
  • Monopol veya Oligopole Yönelik Eğilim,
  • Değişkenlik.

Hareketlilik, dijital ekonominin üzerinde yoğunlaştığı; maddi olmayan varlıklara göre, kullanıcılara göre ve iş fonksiyonlarına göre olmak üzere üç başlıkta değerlendirilmektedir (OECD, 2015a, s. 64).

Maddi olmayan varlıkların geliştirilmesi ve işletilmesi dijital ekonominin önemli bir özelliği olup, bu özellik şirketler bakımından değer yaratımı ve ekonomik büyümede ana etmendir (Li, 2014, s. 23). Örneğin dijital şirketler, yazılımlarına oldukça güvenmekte olup mevcut yazılımları yükseltmek veya yeni yazılım ürünleri geliştirmek için araştırma ve geliştirme ile ilgili önemli kaynaklar harcamaktadır (OECD, 2015a, s. 65). Maddi olmayan bu varlıklara ilişkin haklar çoğu zaman kolaylıkla bir başkasına devredilebilmekte veya ilişkili işletmeler arasında transfer edilebilmektedir. Bu nedenle varlıkların yasal sahipliği ile varlıkların faaliyetleri birbirinden ayrı tutulmaktadır (Budak, 2018, s. 14).

Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, kullanıcıların ticari faaliyetlerini uzaktan da sürdürmelerine imkân sağlamaktadır (Olbert ve Spengel, 2016, s. 6). Örneğin bir kişi, bir ülkede ikamet etmekte iken, ikinci bir ülkede kaldığı esnada bir uygulama satın alabilmekte ve bu uygulamayı üçüncü bir ülkede kullanabilmektedir. Öte yandan bu durum, internette birçok etkileşimin anonim kalmasına sebep olabilmekte, böylece kullanıcıların kimliklerinin ve yerlerinin tespit edilmesini zorlaştırmaktadır (OECD, 2015a, s. 65).

Gelişmiş telekomünikasyon, bilgi yönetimi yazılımı ve kişisel bilgisayar işlemleri, karmaşık faaliyetlerin organizasyon ve koordinasyon maliyetlerini önemli ölçüde azaltmıştır. Bunun sonucunda, işletmeler küresel operasyonlarını, operasyonun yapıldığı yere veya müşterilerinin bulunduğu yere bağlı olmaksızın merkezi bir konumdan entegre bir şekilde yönetebilmektedir (Unhelkar, 2008, s. 208; OECD, 2015a, s. 65).

Dijital ekonomide, işletmelerin müşterileri, kullanıcıları, tedarikçileri ve işlemleri hakkında veri toplaması yaygın bir uygulamadır. Veriler, hem kişisel hem de kişisel olmayan veriler içerebilmekte ve çeşitli şekillerde elde edilebilmektedir. Kişisel veriler doğrudan müşterilerden temin edilebilmekte (örneğin, bir çevrimiçi siteye kaydolurken), gözlemlenebilmekte (örneğin, internet tarama tercihlerinin kaydedilmesi, konum verileri vb.) veya diğer bir veriyle kombinasyon halinde analize dayalı olarak çıkarılabilmektedir. Öte yandan kişisel ve kişisel olmayan veriler arasındaki bölme çizgisi her zaman açık değildir (OECD, 2015a, s. 68). Dijital ekonomide, müşteri ve kullanıcıya ilişkin kişisel veya kişisel olmayan veriler, işletmelerin çeşitli hedeflerini gerçekleştirmeleri bakımından oldukça önemli ve gereklidir. Örneğin, bazı dijital ekonomik iş modellerinde işletmeler, sık sık kendi yatırımcılarına, müşterilerle yaptığı değer yaratan aktif iş birliğine ilişkin rapor sunmaktadır (Endo, 2017, s. 107).

Ağ etkisi, bir malın veya hizmetin kullanıcı sayısının veya kullanım kombinasyonlarının artmasıyla o malın tüketiciye sağladığı faydanın artması olarak tanımlanabilir (Çelebi, 2016, s. 1). Örneğin tek bir faks cihazının kendi başına herhangi bir fonksiyonu bulunmamakta iken, bir kullanıcının bir faks cihazı satın alma tercihini, önceden faks cihazı satın alanların kararı etkilemektedir. Bu yeni teknoloji, ancak her iki kullanıcının da aynı cihaza sahip olması ve cihazın, kullanıcıların işlerini görmesi durumunda fayda sağlayacaktır (Coyle, 2017, s. 11). Dolayısıyla, dijital ekonomide faaliyette bulunan şirketlerin müşteri ve kullanıcılarının kararları, söz konusu müşteri ve kullanıcının kararları hakkında bilgi sahibi olan diğer potansiyel müşteri ve kullanıcıların kararları üzerinde doğrudan etkilidir (Deniz, 2016, s. 99). Bu ağ etkileri dijital ekonomideki birçok işletmenin önemli bir özelliğidir (OECD, 2015a, s. 71).

Çok taraflı iş modeli, birbirinden farklı çıkar gruplarının aynı platformda eylemde bulunmalarını, bu eylemlerin bir dışsallık yaratarak diğer grubu olumlu ya da olumsuz yönde etkilemesini ifade etmektedir (Campbell-Kelly vd., 2015, s. 717; Deniz, 2016, s. 99). Dolayısıyla bu model çok paydaşlı olup paydaşların birbirleriyle olan etkileşimi aracılığı ile değer yaratılan bir sistemdir. (Li, 2017, s. 8). Bir web sitesinde reklamı yayınlanan bir firmanın reklam bedelinin, söz konusu web sitesini kullanan kişilerin tık sayısına göre belirlenmesi buna örnek olarak verilebilir (Deniz, 2016, s. 99).

Dijital ekonominin yükselişi, çok taraflı iş modellerini sınır ötesi bağlamda daha yaygın hale getirmiştir. Esneklik (flexibility) ve erişim (reach) dijital ekonomideki çok taraflı iş modellerinin iki önemli özelliğidir (OECD, 2015a, s. 72).

Dijital ekonomide belirli bir alanda faaliyet gösteren şirketler, uzun vadede diğer şirketlere göre çok daha fazla büyüyebilmekte ve hakim konuma gelebilmektedir (Deniz, 2016, s. 99). Yine  dijital ekonomide piyasaya giriş bariyerlerinin yüksek olmaması, her geçen gün daha hızlı gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, mevcut duruma adapte olabilmek için gerekli olan inovasyon çalışmaları gibi birçok etken, dijital ekonomide faaliyette bulunan şirketlerin pazar paylarını kaybetmelerine veya çok hızlı büyümelerine neden olabilmektedir (Deniz, 2016, s. 99).

1.3.Dijital Ekonominin Genel Ekonomi İçerisindeki Yeri:

1.3.1.Büyüme Açısından:

Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) yatırımı (ICT Investment), bir yıldan fazla üretimde kullanılan ekipman ve bilgisayar yazılımlarının edinilmesi olarak tanımlanmaktadır. BİT’in üç bileşeni bulunmaktadır. Bunlar, bilgi teknolojisi donanımı (bilgisayar ve ilgili donanım), iletişim donanımı ve yazılım olup (OECD Data, 2017), BİT ürün ve hizmetlerine yapılan yatırım, dijital ekonominin büyümesinde önemli bir etkendir. 2013 yılında OECD ülkelerindeki BİT yatırımı, toplam sabit yatırımın %13,5’ini ve GSYİH’nin %2,7’sini temsil etmiştir (OECD, 2015b, s. 160).

BİT yatırımının üçte ikisinden fazlası bilgisayar yazılımları ve veritabanları için gerçekleştirilmiş olup 2001 ila 2013 yılları arasında BİT yatırımları, GSYİH’deki yıllık büyümeye 0,15 ila 0,52 puanlık katkı sağlamıştır (OECD, 2015b, s. 162). Bununla birlikte, 2007 yılında finansal krizin başlamasından bu yana BİT yatırımının büyümeye katkısı yavaşlamıştır (OECD, 2015b, s. 162). 2001-2007 yılları arasında BİT yatırımları GSYİH’daki yıllık büyümenin %0,22’si ila %0,59’u arasında değişmekte iken (Şekil 1), bu oran 2008-2013 yılları arasında %0,07 ila %0,45 arasında kalmıştır (Şekil 2).

Şekil 1: 2001 ila 2007 Yılları Arasında BİT ve BİT Harici Yatırımların GSYİH Büyümesine Katkısı

Kaynak: (OECD, 2015b, s. 162). DOI: http://dx.doi.org/10.1787/888933225109

Şekil 2: 2008 ila 2013 Yılları Arasında BİT ve BİT Harici Yatırımların GSYİH Büyümesine Katkısı

Kaynak: (OECD, 2015b, s. 162). DOI: http://dx.doi.org/10.1787/888933225096

1.3.2.Verimlilik ve İstihdam Açısından:

2013 yılı verilerine göre, BİT sektöründe OECD işgücü verimliliği (yani istihdam edilen kişi başına katma değer) 162 bin ABD dolarıdır. Diğer bir deyişle ekonominin geri kalanından %79 daha yüksektir (OECD, 2015b, s. 163). Aynı yıl itibariyle işgücü verimliliği, telekomünikasyon sektöründe toplam ekonomiden %160 daha yüksektir. Bu oran bilgisayar üretiminde %138, yazılım üretiminde %103 ve iletişim teknolojisi hizmetlerinde %21 olarak görülmektedir (OECD, 2015b, s. 163). Diğer taraftan Şekil 3’te görüleceği üzere bu verilere ilişkin ülkeler arasında büyük farklılıklar mevcuttur.

Şekil 3: 2013 Yılında BİT Sektörünün İşgücü Verimliliği ve Toplam Ekonomi

Kaynak: (OECD, 2015b, s. 162). DOI: http://dx.doi.org/10.1787/888933225113

2001 ila 2013 yılları arasında, BİT endüstrileri, OECD ülkelerinin çoğunda toplam işgücü verimliliği artışında önemli rol oynamıştır. Şekil 4’te yer aldığı üzere BİT sektörü, İrlanda’da toplam işgücü verimliliğine %4; Estonya, Slovak Cumhuriyeti ve ABD’de yaklaşık %3; Macaristan, Norveç ve İsviçre’de %2 oranında katkı sağlamıştır. Buna karşın, BİT sektöründeki verimlilik artışındaki yavaşlama Finlandiya ve Lüksemburg’da ise bir düşüşe neden olmuştur (OECD, 2015b, s. 163).

Şekil 4: 2001 ve 2013 Yılları Arasında BİT Sektörünün Toplam İşgücü Verimliliği Artışındaki Rolü

Kaynak: (OECD, 2015b, s. 164). DOI: http://dx.doi.org/10.1787/888933225121

Tüm bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, dijital ekonominin genel ekonomi içerisindeki payı her geçen gün artmaktadır. Dijital platformlarda yer alan birçok yeni faaliyet veya iş modellerinin yanı sıra ekonomik araçların da giderek dijitalleştiği günümüzden bakıldığında, yakın gelecekte dijital ekonominin, genel ekonominin vazgeçilmez bir parçası olacağını söylemek mümkündür.

2.AVRUPA BİRLİĞİ DİJİTAL TEK PAZARI

2.1.Pazara Yönelik Planların Gelişimi:

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dünyada dijital ekonominin kullanımı her geçen gün artmaktadır. Bu nedenle, aralarında Avrupa Birliği (AB)’nin de bulunduğu birçok kurum ve kuruluş sınır ötesi dijital ekonomik faaliyetlere ilişkin engelleri kaldırmak amacıyla birtakım eylem planları hazırlamaktadır. AB konuya ilişkin olarak öncelikle 2000 yılında Lizbon Stratejisini ortaya koymuş, bu süreç 2010 yılında kamuoyuna açıklanan Avrupa 2020 Stratejisi ile devam etmiştir.

Bu planlarda, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yenilikçilik, ekonomik büyüme ve istihdam alanlarında sunduğu imkânlardan AB’nin en geniş şekilde yararlanması için yol haritaları sunulmuş olup, Avrupa 2020 Stratejisi’nde, AB’nin bilgi toplumuna dönüştürülmesi ve bunun için de AB’de bir Dijital Tek Pazar oluşturulmasının önemine vurgu yapılmıştır (Akses, 2015, s. 1). Bu planla birlikte malların, hizmetlerin, sermayenin ve kişilerin serbest dolaşımının sağlandığı Avrupa’da, yeni bir unsur olan “verilerin” de serbest dolaşımının sağlanması amaçlanmıştır. Bu sayede AB üye ülkelerinde yer alan kişilerin ve işletmelerin, çevrimiçi mal ve hizmetlere, vatandaşı oldukları ülkeye bakılmaksızın kolayca erişebilecekleri bir altyapının oluşturulması düşünülmüş, böylece 28 üye ülkenin yer aldığı bu büyük piyasada yeni girişimciler için birçok yeni fırsatın ortaya çıkacağı savunulmuştur (Ansip, 2017).

Diğer taraftan, AB üye ülkelerindeki dijital pazarlar arasında birçok yasal ve teknik engellerin bulunduğu tespit edilmiştir. Başlıca engeller; vergi mevzuatı, ödeme sistemleri/alışkanlıkları, lojistik düzenlemeler, telif hakları ve tüketici hakları itibariyle üye ülkeler arasında bulunan mevcut farklılıklar ile coğrafi ayrımcılık uygulamaları olarak sıralanabilir (T.C. Ekonomi Bakanlığı, 2018). Örneğin telif hakları özelinde; üye devletler bünyesinde 20’ye yakın farklı uygulamanın bulunduğu ve dolayısıyla bu konuda acil uyumlaştırmanın gerektiği belirtilmiştir. Lojistik hizmetler açısından bakıldığında ise kargo teslimatında merkezden uzak bölgelere ve sınır ötesi teslimatta haksız fiyat farklarının bulunduğu tespit edilmiştir. Yine vergisel açıdan bakıldığında, KDV farklılıklarının özellikle KOBİ’leri zor durumda bıraktığı, bu sebeple bu alanda basitleştirmenin gerektiği ifade edilmiştir (T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı, 2018, s. 1).

2.2.Dijital Tek Pazar Stratejisi:

Yukarıda açıklanan engelleri aşabilmek için, Avrupa Komisyonu, 6 Mayıs 2015 tarihinde, üç temel başlıktan ve 16 farklı eylemden oluşan Dijital Tek Pazar Stratejisi’ni açıklamıştır. Söz konusu strateji ile öncelikli olarak AB’de tüketiciler ve işletmelerin dijital ürün ve hizmetlere erişimlerinin kolaylaştırılması, dijital ağların ve yenilikçi hizmetlerin geliştirilmesi için gerekli ortamın oluşturulması ve dijital ekonominin büyüme potansiyelinin desteklenme hususları saptanmış olup, bu stratejinin AB’nin tüm bölgelerinde kapsayıcı bir ekonomik büyüme sağlanması için kullanılmasının önemi de vurgulanmıştır (Akses, 2015, s. 1).

Dijital Tek Pazar Stratejisi’nin üç temel başlığı ve başlıkların içeriğinde yer alan 16 eylem şunlardır (European Commission, 2015):

1) AB’de tüketiciler ve işletmelerin dijital ürün ve hizmetlere erişimlerinin daha iyi sağlanması:

  • Sınır ötesi e-ticareti kolaylaştıracak kurallar oluşturmak,
  • Tüketici kurallarını daha hızlı ve tutarlı bir şekilde uygulamak,
  • Daha verimli ve uygun fiyatlı paket teslimatı gerçekleştirmek,
  • Haksız coğrafi engellemeyi sona erdirmek,
  • Avrupa e-ticaret pazarlarını etkileyen potansiyel rekabet sorunlarını tespit etmek,
  • Modern, daha geniş Avrupa telif hakkı yasası oluşturmak,
  • Çevrimiçi yayınların genişletilmesi gerekip gerekmediğini ve Avrupa’daki yayıncıların hizmetlerine sınır ötesi erişimin nasıl artırılacağını araştırmak için Uydu ve Kablo Direktifi’ni gözden geçirmek,
  • İşletmelerin farklı KDV rejimlerinden dolayı karşı karşıya oldukları idari yükü azaltmak,

2) Dijital ağların ve yenilikçi hizmetlerin geliştirilmesi için doğru şartların sağlanması:

  • AB telekom kurallarını ciddi bir şekilde gözden geçirmek,
  • Görsel ve işitsel medyayı 21. yüzyıla uygun hale getirmek,
  • Çevrimiçi platformların (arama motorları, sosyal medya, uygulama mağazaları vb.) pazardaki rolünü kapsamlı bir şekilde analiz etmek,
  • Özellikle kişisel verilere ilişkin dijital hizmetlerde güven ve güvenliği güçlendirmek,
  • Teknoloji alanında siber güvenlik konusunda ve çevrimiçi ağ güvenliği için çözümler önermek,

3) Dijital ekonominin büyüme potansiyelinin desteklenmesi:

  • AB’deki verilerin serbest dolaşımını teşvik etmek için bir ‘Avrupa serbest veri giriş akışı’ önermek,
  • E-sağlık, ulaşım planlaması veya enerji gibi Dijital Tek Pazar için kritik olan alanlarda standartlar ve birlikte çalışabilirlik önceliklerini tanımlamak,
  • Vatandaşların internet fırsatlarını yakalama ve iş bulma şanslarını artırmaya yönelik yeteneklerini geliştirmek üzere kapsayıcı bir dijital toplumu desteklemek.

Dijital Tek Pazarın temel girişimlerinden bazıları, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi tarafından kabul edilmiştir. Bunlar;

  • 2018 yılının başlarından itibaren Avrupalıların evlerinde satın aldıkları veya abone oldukları filmler, müzik veya e-kitaplar ile seyahat etmelerine olanak sağlayacak “içerik taşınabilirliği”,
  • 15 Haziran 2017 tarihinden itibaren, bir üye ülkeden başka bir ülkeye seyahat eden aboneler için fazla vergilerin sona erdirildiği “roaming hizmetleri”,
  • 5G ve yeni çevrimiçi hizmetlerin geliştirilmesi için 700 MHz bandını yayınlayan “spektrum koordinasyonu”,
  • Görme engelli veya başka bir şekilde engelli kişiler için yayınlanan eserlere erişimi kolaylaştıran “Marakeş Antlaşması’nın uygulanması”,
  • AB genelinde halka açık ücretsiz Wi-Fi noktaları sağlayacak olan “WiFi4EU girişimi

olarak sıralanabilir (European Commission, 2017, s. 4).

Diğer taraftan ortak yasal uygulamaların geliştirilmesi, üye ülkeler ve diğer paydaşlar ile yakın işbirliği içinde devam etmektedir. Örneğin, Dijitalleştirici Avrupa Endüstrisi girişimi kapsamında Komisyon, kritik bir inisiyatif ve yatırım kitlesi oluşturmak için üye devletler ve endüstri ile yakın bir şekilde çalışmaktadır. Girişimin 2016 yılının Nisan ayında ortaya çıkmasından 2017 yılına kadar tahsis edilen 100 milyon Euro değerindeki yatırım, 150’den fazla dijital inovasyon merkezine destek sağlamıştır. Yine, 2017 yılı itibariyle kamu otoritelerini, iş, eğitim ve işgücü piyasası paydaşlarını birbirine bağlayan 17 Ulusal Dijital Beceri Koalisyonu bulunmaktadır (European Commission, 2017, s. 4).

Önemli bir ilerleme kaydedilmiş olsa da, Avrupa’da tamamen entegre bir Dijital Tek Pazar elde etmek için Dijital Tek Pazar Stratejisi kapsamında birçok konuda (Örneğin; coğrafi engelleme, telif hakkı reformu, telekom reformu ve görsel-işitsel medya çerçevesinin güncellenmesi vb.) yasal müzakereler devam etmekte olup Avrupa Konseyi, Aralık 2018’e kadar Dijital Tek Pazar Stratejisini uygulamaya karar vermiştir. Dolayısıyla bu durum, müzakerelerin hızının artırılmasını gerektirecektir (European Commission, 2017, s. 4).

Tüm bunların yanı sıra, strateji kapsamında 2020 yılına kadar Avrupa’da 8.000’den fazla yerleşim yerinde ücretsiz WiFi noktaları kurularak her köy ve şehrin ana merkezlerinin kablosuz internet erişimine sahip olması planlanmaktadır (Öney, 2017). Yine, Avrupa’da 2016 yılında 6,16 milyon olan veri çalışanının 2020 yılında 10,43 milyona; 255.000 olan veri şirketlerinin 359.050’ye yükseleceği tahmin edilmektedir. Böylece, 2016 yılında yaklaşık 300 milyar Euro olan Avrupa’da veri ekonomisinin değerinin 2020 yılına kadar AB GSYİH’sinin %4’üne tekabül eden 739 milyar Euro’ya ulaşması beklenmektedir (European Commission, 2017, s. 5).

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Ekonominin giderek dijitalleştiği günümüzde, dijital ekonominin temel özelliklerinden dolayı sınır ötesi ekonomik faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde birtakım güçlükler bulunmaktadır. Birçok kurum ve kuruluş gibi AB de bu güçlükleri ortadan kaldırmak amacıyla stratejiler geliştirmiştir. Avrupa Komisyonu, 6 Mayıs 2015 tarihinde, üç temel başlıktan ve 16 farklı eylemden oluşan Dijital Tek Pazar Stratejisi’ni açıklamıştır. Söz konusu strateji ile AB’de dijital ekonomi faaliyetlerinin kolaylıkla gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Gelinen noktada, bu strateji ile AB’de dijital ekonomiye yönelik önemli ilerlemeler kaydedilmiş olup süreç devam etmektedir. Bunun yanı sıra, geleceğe yönelik perspektifler söz konusu stratejik uygulamaların öneminin gelecekte de artarak devam edeceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, yeni dünyanın ekonomisi olan dijital ekonomiye ilişkin bu ve buna benzer stratejilerin gerek AB bünyesinde gerekse küresel anlamda geliştirilerek uygulanması, ekonomideki önemli engellerin ortadan kalkmasını sağlayarak yeni ekonominin gelişimine katkıda bulunacaktır.

KAYNAKÇA

Akses, S. (2015, Temmuz). AB’de Dijital Tek Pazar’ın Oluşturulmasına Doğru. İktisadi Kalkınma Vakfı, 133. http://www.ikv.org.tr/images/files/Dijital%20Tek%20Pazar%20Stratejisi%20%20Temmuz%202015.pdf (Erişim Tarihi: 07/06/2018).

Ansip, A. (2017). Digital Single Market Bringing Down Barriers to Unlock Online Opportunities. European Commission, https://ec.europa.eu/commission/priorities/digital-single-market_en (Erişim Tarihi: 12/06/2018).

Budak, T. (2018). Dijital Ekonominin Vergilendirilmesi. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.

Campbell-Kelly, M., Garcia-Swartz, D., Lam, R. ve Yang, Y. (2015). Economic and Business Perspectives on Smartphones as Multi-Sided Platforms. Telecommunications Policy, 39.

Coyle, D. (2017). Precarious and Productive Work in the Digital Economy, National Institute Economic Review, 240.

Çelebi, A. (2016, Nisan). Ağ Etkisi ve Teknoloji Şirketlerinin Yaşam Döngüsü Üzerindeki Etkisi, 2. Üretim Ekonomisi Kongresi, https://www.iku.edu.tr/upp/8562/files/Atahan%20%C3%87elebi.pdf (Erişim Tarihi: 21/05/2018).

Deniz, C. (2016, Nisan). Dijital Ekonomide Transfer Fiyatlandırması. Yaklaşım Dergisi, 280.

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı [OECD]. (2015a). Addressing the Tax Challenges of the Digital Economy, Action 1, 2015 Final Report, Paris: OECD Publishing.

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı [OECD]. (2015b). Digital Economy Outlook 2015, Paris: OECD Publishing.

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı [OECD] Data. (2018). https://data.oecd.org/ict/ict-investment.htm (Erişim Tarihi: 25/05/2018).

Endo, T. (2017). Taxation in a Global Digital Economy, Vienna: Linde Verlag GmbH Publishing.

European Commission. (2015). A Digital Single Market for Europe: Commission sets out 16 initiatives to make it happen. https://www.eu2017.ee/sites/default/files/2017-09/EC%20for%20TDS_The%20Digital%20Single%20Market%20Strategy.pdf (Erişim Tarihi: 07/06/2018).

European Commission. (2017). The Digital Single Market: State of Play. https://www.eu2017.ee/sites/default/files/2017-09/EC%20for%20TDS_The%20Digital%20Single%20Market%20Strategy.pdf (Erişim Tarihi: 07/06/2018).

Li, F. (2017). The Digital Transformation of Business Models in the Creative Industries: A Holistic Framework and Emerging Trends, Technovation, https://doi.org/10.1016/j.technovation.2017.12.004 (Erişim Tarihi: 12/06/2018).

Li, J. (2014). Protecting the Tax Base in the Digital Economy. United Nations Paper, http://www.un.org/esa/ffd/tax/2014TBP/Paper9_Li.pdf (Erişim Tarihi: 24/05/2018).

Mastar Özcan, P. (2016, Ekim). Dijital Ekonominin Vergilendirilmesinde Karşılaşılan Sorunlar: BEPS 1 No’lu Eylem Planı Kapsamında Bir Değerlendirme. Electronic Journal of Vocational Colleges, 73-82.

Olbert, M. ve Spengel, C. (2016). International Taxation in the Digital Economy: Challenge Accepted? University of Mannheim Business School, https://www.sbs.ox.ac.uk/sites/default/files/Business_Taxation/Events/conferences/2016/Doctoral_mtg_2016/olbert.pdf (Erişim Tarihi: 03/06/2018).

Öney, Z. (2017). Avrupa Birliği, 8.000’den Fazla Yerleşim Yerine Ücretsiz WiFi Hizmeti Sunacak. http://www.zehraoney.com/2017/06/01/avrupa-birligi-8-000den-fazla-yerlesim-yerine-ucretsiz-wifi-hizmeti-sunacak/ (Erişim Tarihi: 07/06/2018).

T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı. (2018). Sayısal Tek Pazar Hakkında Özet Bilgi Notu. https://www.ab.gov.tr/siteimages/resimler/DSM%20web.pdf (Erişim Tarihi: 03/06/2018).

T.C. Ekonomi Bakanlığı. (2018). Avrupa Dijital Tek Pazar Stratejisi. https://www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/oracle/webcenter/portalapp/pages/content/htmlViewer.jspx;jsessionid=myY6W1rv2x5BE9bjab8elDHzXHcCGQA3BoI1EX6baXmh-SRvzXs5!460658916?contentId=UCM%23dDocName%3AEK-206719&parentPage=dis_iliskiler&_afrLoop=24935646976416401&_afrWindowMode=0&_afrWindowId=null&_adf.ctrl-state=5fp9en8vk_1#!%40%40%3F_afrWindowId%3Dnull%26_afrLoop%3D24935646976416401%26contentId%3DUCM%2523dDocName%253AEK-206719%26parentPage%3Ddis_iliskiler%26_afrWindowMode%3D0%26_adf.ctrl-state%3D5fp9en8vk_5 (Erişim Tarihi: 07/06/2018).

Unhelkar, B. (2008). Handbook of Research in Mobile Business, Second Edition: Technical, Methodological and Social Perspectives, New York: IGI Global Publishing.

Bu yazı 07-Temmuz, 2018 içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s