TAM ZAMANINDA ÜRETİMİN ETKİNLİĞİ VE VERİMLİLİĞİNDE KANBAN SİSTEMİNİN ROLÜ

Yayın Tarihi: 01/02/2016

Yayınlanan Yer: Legal Mali Hukuk Dergisi, Şubat 2016, Sayı: 134

ÖZET

Küreselleşme ile birlikte rekabetin önemli oranda arttığı günümüzde işletmeler, maliyetlerini azaltmak için çeşitli üretim sistemleri geliştirmektedir. Geliştirilen bu sistemlerden biri de Tam Zamanında Üretim (TZÜ) sistemidir. TZÜ sistemi, tam zamanında satın alma ve tam zamanında üretimi gerektiren bir maliyet ve stok kontrol sistemidir. Kanban sistemi ise, TZÜ’de malzeme hareketlerinin kontrolü amacıyla kullanılan bir çizelgeleme yaklaşımıdır. Bu çalışmada, TZÜ ve kanban sistemi hakkında genel bilgilere yer verildikten sonra TZÜ’nün etkinliği ve verimliliğinde kanban sisteminin rolü açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tam Zamanında Üretim, JIT, Kanban Sistemi

JEL Sınıflandırması: M11, M40, M41

THE ROLE OF KANBAN SYSTEM IN EFFICIENCY AND PRODUCTIVITY OF JUST IN TIME PRODUCTION

ABSTRACT

Today, when competition increased significantly with globalization, businesses have developed a variety of producting systems to minimize costs. One of these systems is Just In Time (JIT) production system. JIT production system is a cost and stock control system which requires just in time purchasing and production. Also, kanban system is a scheduling approach used to control of material movement at JIT production system. In this article, after general information about JIT production and kanban system, the role of kanban system in efficiency and productivity of JIT production is explained.

Keywords: Just In Time Production, JIT, Kanban System

JEL Classification: M11, M40, M41

1.GİRİŞ

Küreselleşme ile birlikte işletmeler arasındaki rekabetin artması, daha verimli ve daha az maliyetli üretim sistemlerinin gelişmesine neden olmuştur. Yeni üretim sistemlerinin geliştirilerek kullanılması ile de geleneksel üretim anlayışı önemli ölçüde terk edilmiştir.

Tam zamanında üretimin (TZÜ) de içinde bulunduğu birtakım yeni üretim sistemleri ile birlikte üretimde kitle üretim (mass production) biçiminden yalın üretim (lean production) biçimine geçilmeye başlanmıştır. Yalın üretim, müşterilerin istediklerini, ihtiyaç duydukları zamanda, istenen kalitede, minimum malzeme, teçhizat, alan, işçilik ve zaman kullanarak, kaliteli ürünlerin üretilmesi ile müşterinin tatmin edilmesine dayanan felsefi bir yaklaşımdır[1]. Bu sayede üretimde israfın önüne geçmek amaçlanmıştır.

Kitle üretimde; kabul edilebilir sayıda bozuk mal, azami kabul edilebilir seviyede stok, çeşidi az sayıda standardize edilmiş ürün gibi belirlenen sınırlı amaçlar doğrultusunda üretim yapılır iken yalın üretimde kusursuzluk hedeflenir ve devamlı düşen maliyetler, sıfır bozuk mal, sıfır stok ve sonu gelmeyen ürün çeşitliliği amaçlanır[2].

TZÜ, yalın üretim biçimi içerisinde yer alan üretim sistemlerinden biri olmakla birlikte çalışmanın ilerleyen bölümlerinde öncelikle TZÜ ile kanban sistemi hakkında genel bilgilere yer verilmiş olup, akabinde TZÜ’nün etkinliği ve verimliliğinde kanban sisteminin rolü açıklanmıştır.

2.TAM ZAMANINDA ÜRETİM (TZÜ) SİSTEMİ

2.1.Tam Zamanında Üretimin Tanımı ve Tarihçesi

TZÜ hakkında birçok tanım mevcuttur. Büyükmirza tam zamanında üretim kavramını, sadece gerek duyulan mamul ve parçaların, sadece gerekli miktarlarda ve sadece gerektiği zaman üretilmesi olarak açıklamıştır[3]. Crawford ve Cox’a göre ise tam zamanında üretim, bir üretim işletmesinde verimsizliklerin sürekli eliminize edilmesi suretiyle mükemmelliğe ulaşma yaklaşımıdır[4].

TZÜ, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Japonya’nın içerisinde bulunduğu kötü ekonomik koşullar sonucunda ortaya çıkan bir üretim sistemidir. İlk kez Toyota Motor Fabrikası başmühendisi olan Taiichi Ohno tarafından 1940 yılında geliştirilerek uygulanan TZÜ sistemi ile Japonya, savaş sonrası zaten kısıtlı olan doğal kaynaklara iş gücü ve sermaye kaynaklarının yetersizliğinin eklenmesiyle birlikte ekonomik varlığını sürdürebilmek için kısıtlı olan kaynakları mümkün olan en düşük maliyetle kullanmayı öğrenmiştir[5]. Sistem, 1971 yılında meydana gelen petrol krizi ile beraber diğer Japon firmaları tarafından da anlaşılmış ve uygulamaya başlanmıştır. 1980’li yılların başında Japon firmalarının bu sistem ile elde ettikleri başarıyı fark eden Amerikalı ve Avrupalı firmalar da zaman kaybetmeden bu sistemi üretim süreçlerinde uygulamaya başlamıştır. Günümüzde dünyanın önde gelen firmalarından General Motors, Apple Computer ve IBM firmaları bu üretim sistemini uygulamaktadır[6]. Türkiye’de ise Toyota, Vestel, Mercedes ve Renault, TZÜ sistemini uygulayan firmalara örnektir[7].

2.2.Tam Zamanında Üretim Sisteminin Amaçları

TZÜ sisteminin esas amacı işletmenin genelinde maliyetleri minimize ederek verimliliği artırmaktır. Bir işletmede, ancak tüm israfın önlenebildiği noktada “tam zamanında” üretim gerçekleşmektedir. Bu bağlamda üretimin her aşamasındaki stoklar (hammadde, ara mamul, mal stokları) ile kalitesizlik (satın alınan ve imal edilen parça ve mamullerde hatalar) en temel israf unsurları olarak belirlenmiştir. Bu nedenle; sıfır stok ve sıfır hata hedeflenmektedir[8].

TZÜ sistemi sadece stokları azaltmayı değil, aynı zamanda üretim süresini kısaltmayı, bozuk ve özürlü üretimi düşürmeyi, sipariş sayısını sınırlandırarak ve alım prosedürlerini yalınlaştırarak sipariş verme maliyetinden tasarruf sağlamayı ve muhasebe işlemlerini basitleştirmeyi de kapsayan bir dizi yararı hedeflemektedir[9].

TZÜ sisteminin amaçlarını aşağıdaki şekilde sıralamak da mümkündür[10].

  • Stokları bertaraf etmek,
  • Üretimin verimliliğini sağlamak,
  • Üretim faaliyetlerini standartlaştırmak,
  • Üretim sapmalarını bertaraf ederek stabil bir üretim gerçekleştirmek,
  • Esnek üretim gerçekleştirmek,
  • Dokümantasyonu azaltmak,
  • Üretim prosesinde değer katmayan faaliyetleri elimine etmek,
  • İşletmede çalışanların üretim prosesindeki tüm noktalarda çalışmasının sağlanmasıyla işletme genelinde sinerji yaratmak.

2.3.Tam Zamanında Üretim Sisteminin Unsurları

TZÜ sistemi “tam zamanında” ve “müşteri odaklı” olmasının yanı sıra temelde üç unsur üzerine kurulmuş olup bunlar[11];

  • Otonomasyon (JIDOKA)
  • Esnek İşgücü (SHOJINKA) ve
  • Yaratıcı Düşünce (SOIKUFU)’dir.

Otonomasyon (JIDOKA) kavramı, otonom hata kontrolü olarak tanımlanabilir[12]. Otonomasyon sayesinde, problemin teşhisi halinde üretimin durdurulması, geri bildirimler sayesinde düzeltici ve önleyici aksiyonların anında alınması ve makinenin insandan bağımsız çalışması sağlanmaktadır[13].

Esnek işgücü (SHOJINKA) kavramı, talep dalgalanmaları karşısında birimlerdeki işgücü sayısının değişimli kullanılabilmesidir[14]. Esnek işgücü ile çalışanların değişik birimlerde çalışmalarına ve böylece değişik alanlarda gelişmelerine olanak sağlanmaktadır. Bu da çalışanların ilerleyen zamanlarda üretim sürecinde oluşacak olan problemlere anında müdahale ederek problemleri çözme yeteneklerini artırmaktadır[15]. Sonuç olarak bu olumlu yöndeki artış ile üretimde verimlilik artmaktadır.

Yaratıcı düşünce (SOIKUFU) kavramı ise, çalışanların önerileri ile sürekli gelişimin ve çalışanların işe doğrudan katılımının sağlanması anlamına gelmektedir[16]. Toyota, İş Bankası, Arçelik, Ülker gibi büyük şirketlerde uygulanan öneri istek sistemi yaratıcı düşünceye örnek teşkil etmektedir.

2.4. Tam Zamanında Üretim Sisteminin Uygulama Aşamaları

TZÜ sisteminin uygulama aşamalarını aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür[17].

  • Benzer makinelerin bir arada gruplandırıldığı geleneksel üretim sistemi değiştirilerek, üretimin sürekli biçimde akmasını sağlayan yeni bir makine sıralama düzeni oluşturulur. Bu uygulama hem üretim süresini, hem de makine ayarlama süresini kısaltıcı etki yaratır. Uygulamada üretim süresinin 8 günden 2 saate, makine ayarlama süresinin 8 saatten 12 dakikaya düştüğü durumlar rapor edilmiştir.
  • Nihai mamulden başlayarak, her bir aşamanın bir önceki aşamadan ihtiyaç duyduğu miktar ve zamanda mamul, parça ve malzeme talep etmesini sağlayan bir sistem kurulur. Bu talepler “kanban” adı verilen talep fişleri aracılığıyla yapıldığından, söz konusu sistem genelde “kanban sistemi” adıyla anılır. Bu sistem sayesinde yarı mamullerin %90 oranına kadar azaltılabildiği görülmüştür.
  • Hammadde ve malzeme (alım-satımda ticari mal) satıcılarıyla bağlantı kurularak, sınırlı sayıda güvenilir satıcıyla uzun süreli teslimat anlaşmaları yapılır. İhtiyaç duyulan kalemlerin ihtiyaç anında ve miktarında doğrudan ilgili üretim aşamasına teslimini öngören bu anlaşmalar sayesinde, ilk madde ve malzeme (veya ticari mal) stoklarının sıfıra yakın düzeylere indirilmesi mümkün olur. Bir işletmenin yöneticileri, bu sistem sayesinde, daha önce fabrikanın %60’tan fazla bir bölümünü kaplayan stoklardan kurtulduklarını ve sanki fabrikayı bir misli genişletmiş duygusuna kapıldıklarını belirtmişlerdir.
  • Sadece ihtiyaç kadar üretim yapıldığından, bazı parçaların eksik veya bozuk çıkması halinde üretim durdurulur. (Oysa geleneksel üretim sistemlerinde stokta yeteri kadar parça bulunduğundan, bozuk parçaları bir kenara koyarak, sağlam parçalarla üretime devam etmek mümkündür.) Bu durum başlangıçta üretim süresinin azalmasına değil, tersine artmasına yol açar. Ancak kısa bir süre sonra, en küçük bir hatanın tüm sistemin durmasına neden olduğunu gören işçilerin işlerine aşırı dikkat göstermeye başladıkları ve sonuçta çok daha kaliteli üretimlerin çok daha kısa zamanda yapılabildiği gözlemlenmiştir.

3.KANBAN SİSTEMİ

3.1.Kanban Sisteminin Tanımı ve Özellikleri

Çalışmanın 2.1. bölümünde açıklandığı üzere tam zamanında üretim, sadece gerek duyulan mamul ve parçaların, sadece gerekli miktarlarda ve sadece gerektiği zaman üretilmesi olarak tanımlanmaktadır. Üretimi tam zamanında gerçekleştirebilmenin ön koşulu ise, tüm süreçlerde ne zaman ve ne miktarda üretim yapılacağını zamanında bildiren bir bilgi sisteminin kurulmasıdır. TZÜ ortamında bu işlevi gerçekleştiren sistem kanban sistemidir[18]. Kanban sistemi, üretim ve malzeme akışını kontrol etmek için kullanılan; üretim süreçlerine neyi, ne zaman, ne kadar üreteceklerini ve nereye göndereceklerini söyleyen bir bilgi sistemidir[19]. Pinedo ve Chao kanban sistemini, tam zamanında üretim ortamında malzeme hareketlerinin kontrolü ve bu bağlamda üretim etkinliklerinin planlanması amacıyla kullanılan yeni bir üretim kontrol çizelgeleme yaklaşımı olarak tanımlamışlardır[20].

Diğer taraftan, Japonca bir kelime olan kanban (con-bon), “kart” anlamına gelmektedir.

Kanban sistemi, TZÜ’de iş istasyonları arasındaki malzeme akışında uygulanır. İki iş istasyonu arasındaki malzeme akışının denetiminde iki kart ve küçük arabalar kullanılır. Kanban sisteminde bu kartlar, işin türünü, miktarını ve parça ile ilgili bilgileri içerir[21]. Sonraki işlemin gerçekleştiği istasyonda araba boşalınca işçi, ihtiyaç kartı ve boş arabayla birlikte dolu arabanın yanına gider. Aynı işçi dolu arabaya asılmış veya yapıştırılmış bulunan üretim kartını ayırarak boş arabaya iliştirir ve ihtiyaç kartını yapıştırdığı dolu arabayla kendi iş istasyonuna döner ve üretim sürecindeki işine devam eder[22]. Dolayısıyla kartların hareketi ile bilgiler somut hale gelerek kolayca anlaşılmaktadır[23].

Bu sistemin en önemli özelliği, üretim sistemi sınıflandırmasında yer alan “çekme (pull) sistemi” ilkelerine göre çalışmasıdır. İtme (push) esasına göre çalıştırılan bir üretim sisteminde, işlerin üretim sistemine girişleri talebe dayalı olarak çizelgelenir iken çekme üretim kontrol sisteminde, işlerin üretim sistemine girişleri ve sistem içinde ilerleyişleri, sisteminin durumuna göre gerçekleştirilir[24].

İtme sistemi ile çekme sistemi arasındaki farklılıklar aşağıda yer alan Tablo-1’de gösterilmiştir[25].

İTME SİSTEMİ ÇEKME SİSTEMİ
Gelecekteki ürün, talep tahminine göre üretim gerçekleştirilir. Üretim, var olan talebe göre gerçekleştirilir.
Talepteki ani değişmeler aşırı stok nedeni olur. Talepte oluşan değişiklikler, sonraki prosesten önceki prosese aktarılabilir.
Meydana gelebilecek hatalar için emniyet stokları meydana getirilir. Emniyet stoklarının oluşturulmasına gerek yoktur. Hatalar önceden önlenmektedir.
Prosesler arası bilgi alışverişi yavaştır. Prosesler arası bilgi alışverişi hızlıdır.

Tablo-1. İtme Sistemi ile Çekme Sistemi Arasındaki Farklılıklar

3.2.Kanban Sisteminin Uygulama Kuralları

Kanban sistemi, tam zamanında üretimin bir alt sistemi olup sistemin uygulanması için gereken ana kurallar aşağıdaki gibidir[26].

  • Kural 1: Sonraki üretim süreci, önceki süreçten gerekli parçaları gerekli miktarda ve gereken zamanda çekmelidir.
  • Kural 2: Karmaşık bilgilerden ve üretimde hiyerarşik kontrol sistemlerinden kaçınılmalıdır.
  • Kural 3: Kanban gelmeden üretime devam edilmemelidir.
  • Kural 4: Her aşamada sadece gerekli kart geri gönderilmelidir.
  • Kural 5: Sonraki aşamalar için arızalı parçalar gönderilmemelidir.
  • Kural 6: Geri dönen kanbandaki parçalar kesinlikle üretilmelidir.

3.3.İşlevlerine Göre Kanban Türleri

Kanbanlar kullanıldıkları yere ve amaçlarına göre sınıflandırılmaktadır. Kanban sisteminde kullanılan temel kartlar çekme kanbanı ve üretim sipariş kanbanıdır. Çekme kanbanı sonraki sürecin önceki süreçten çekeceği türü ve miktarını belirlerken, üretim kanbanı önceki sürecin üretmesi gereken parça tür ve miktarını belirler. Diğer kanban türleri ise aşağıdaki gibidir[27].

  • Tedarikçi Kanbanı: Dışarıdan tedarik edilecek parçaların teslimi konusunda talimatları içeren bir çeşit çekme kanbanıdır.
  • Acil İhtiyaç Kanbanı: Talep değişimleri, hatalı işlem ve sonradan yapılan eklemeler nedeniyle geçici olarak dağıtılan ve iş sona erdiğinde toplatılan kanbanlardır.
  • Özel Kanban: Sipariş üretimi için hazırlanan ve her sipariş için dağıtılıp toplanan bir kanban türüdür.
  • İşaret Kanbanı: Parti üretiminin siparişe yönelik üretimin yerini aldığı durumlarda kullanılan bir çeşit üretim kanbanıdır.
  • Malzeme Kanbanı: Parti üretiminde malzeme gereksinimi için kullanılan kanban türüdür.

4.TAM ZAMANINDA ÜRETİMİN ETKİNLİĞİ VE VERİMLİLİĞİNDE KANBAN SİSTEMİNİN ROLÜ

Kanban sistemi TZÜ’nün etkinliği ve verimliliğinde önemli rol oynamaktadır. Öncelikle, yukarıdaki bölümlerde bahsedildiği üzere kanbanlar sayesinde sistem itme esasına göre değil, çekme esasına göre gerçekleştirilmektedir. Günümüzde işletmeler, birimleri arasındaki bilgi ile alışveriş akışını birtakım kart sistemleri kullanarak idame ettirmektedir. Ancak işletmeler tarafından kullanılan bu kart sistemlerinin tamamı kanban sistemi değildir. Nedeni ise, kullanılan bu sistemlerden bazılarının çekme sistemi etrafında değil itme sistemi etrafında kullanılmakta olmasıdır[28]. Öte yandan, çekme üretim sisteminin bir sonucu olarak üretim hattında malzeme ve yarı mamul halinde stok söz konusu olmamaktadır. İş istasyonunda herhangi bir malzemeye ihtiyaç duyulduğunda söz konusu malzeme istek fişleriyle (kanbanlar ile) talep edilmektedir. Üretim daha sonra yapılmaktadır. Oysa itme üretim sisteminde, üretim hattına giren malzeme mamul olarak çıkıncaya kadar birinci iş istasyonundaki işi tamamlanıp, oradan ikinci iş istasyonuna, daha sonra üçüncü iş istasyonuna sevk edilmekte ve böylelikle üretim sürüp gitmektedir[29]. Dolayısıyla TZÜ sisteminde stoksuz ya da sıfır stokla üretimde bulunulmasında kanbanların önemli katkıda bulunduğu hususu açıktır. Aynı zamanda, kanbanların dolaşımdaki envanter ve mamulü azaltması, sermaye kaybı ve stoklarla ilgili israf faaliyetlerinin de azalmasına neden olmaktadır.

Kanban sisteminin önemli avantajlarından bir diğeri de görsel denetime yer vermesidir. Şöyle ki, üretim sahasında dolaşılarak ve sadece kanban panosuna bakılarak işin denetlenmesi mümkündür. Kartlardaki artma üretimdeki yavaşlamayı; azalma ise, üretimdeki hızlanmayı gösterir. Sadece gerektiği kadar üretim yapmak isteniyorsa, gerektiği kadar malzemeye ihtiyaç duyulur. Zira, daha yüksek stok, daha fazla maliyet anlamına geleceğinden, stoksuz üretim, sistemin esasını teşkil etmektedir[30]. Dolayısıyla TZÜ’nün etkinliği ve verimliliği açısından kanban sisteminin önemi burada da karşımıza çıkmaktadır.

Yine kanban sistemi sayesinde bilgi sağlama maliyetleri düşürülmekte ve doğru bilgiye hızlı bir şekilde ulaşılmaktadır. Değişen müşteri ihtiyaçları ve beklentileri açısından bakıldığında da sistemin esnek olma özelliği sayesinde değişime kolay uyum sağlanmaktadır.

Tüm bunların yanı sıra kanban sistemi, sipariş ve sevk süreleri ile üretimdeki fireleri azaltmakta, ürünlerin maliyetlerini azaltırken kalitelerinin artmasına sebep olmakta, denetimi kolaylaştırmakta ve çalışanların düzenli, temiz bir ortamda ve takım halinde çalışmalarını sağlamaktadır.

5.SONUÇ

Küreselleşme ile birlikte işletmeler arasındaki rekabetin ciddi şekilde arttığı günümüzde, işletmeler geleneksel üretim anlayışını terk ederek daha verimli ve daha az maliyetli üretim sistemlerini uygulamaya başlamıştır. Yalın üretim biçimini benimseyen yeni üretim yaklaşımlarından biri de Tam Zamanında Üretim (TZÜ) sistemidir.

Sadece gerek duyulan mamul ve parçaların, sadece gerekli miktarlarda ve sadece gerektiği zaman üretilmesi olarak tanımlanan TZÜ sisteminin esas amacı, işletmenin genelinde maliyetleri minimize ederek verimliliği artırmaktır. Üretimi tam zamanında gerçekleştirebilmek için ise, tüm süreçlerde ne zaman ve ne miktarda üretim yapılacağını zamanında bildiren bir bilgi sisteminin kurulması şarttır. TZÜ ortamında bu işlevi gerçekleştiren sistem kanban sistemidir. Kanban sistemi, üretim ve malzeme akışını kontrol etmek için kullanılan; üretim süreçlerine neyi, ne zaman, ne kadar üreteceklerini ve nereye göndereceklerini söyleyen bir bilgi sistemi olarak tanımlanabilir.

Kanban sistemi sayesinde TZÜ’de stoksuz üretim sağlanmaktadır. Stoksuz üretim ise sermaye kaybı ve stoklarla ilgili israf faaliyetlerinin azalmasına neden olmaktadır. Görsel denetimin uygulandığı kanban sistemi sayesinde üretim sahasında dolaşılarak ve sadece kanban panosuna bakılarak işin denetlenmesi mümkündür. Yine bu sistem ile bilgi sağlama maliyetleri düşürülmekte ve doğru bilgiye hızlı bir şekilde ulaşılmaktadır. Sistemin esnek olma özelliği sayesinde değişime kolay uyum sağlanmakta ve müşterilerin değişen ihtiyaç ve beklentilerine anında cevap verilmektedir. Tüm bunların yanı sıra kanban sistemi, sipariş ve sevk süreleri ile üretimdeki fireleri azaltmakta, ürünlerin maliyetlerini azaltırken kalitelerinin artmasına sebep olmakta, denetimi kolaylaştırmakta ve çalışanların düzenli, temiz bir ortamda ve takım halinde çalışmalarını sağlamaktadır.

Sonuç olarak, yalın üretim biçimlerinin benimsendiği günümüzde TZÜ yaklaşımı, işletmelerin uyguladığı önemli bir üretim sistemi olmakla beraber, TZÜ sisteminin etkinliği ve verimliliğinde kanban sisteminin önemli bir rolü bulunmaktadır.

KAYNAKÇA

AYDINKAYA, Gülçin. “Tam Zamanında Üretim Yöntemi”. Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. http://aves.comu.edu.tr/ImageOfByte.aspx?Resim=8&SSNO=6&USER=292 (Erişim Tarihi: 10/01/2016).

BÜYÜKMİRZA, Kamil. Maliyet ve Yönetim Muhasebesi. Gazi Kitabevi. 20. Baskı. Ankara. 2015.

DEMİR, Özcan ve GÜNDÜZ, Selim. “JIT’in Üretim Sistemi ve Muhasebe Uygulamaları Üzerindeki Etkileri”. Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları. 2005.

ERTAŞ, Fatih Coşkun ve COŞKUN ARSLAN, Mihriban. “Yalın Muhasebe”. Mali Çözüm Dergisi. Kasım-Aralık 2010.

GÜRE, Zehra. “Bir Üretim Modeli Olarak Yalın Üretim: İmalat Sektöründe Bir Uygulama”. Yüksek Lisans Tezi. Dumlupınar Üniversitesi. 2006.

HUANG, Chun-Che ve KUSIAK, Andrew. “Overview of Kanban Systems”. Int. J. Computer Integrated Manifacturing. 1996. Vol. 9. No. 3. http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.139.4970&rep=rep1&type=pdf (Erişim Tarihi: 12/01/2016).

KABADURMUŞ, Özgür ve DURMUŞOĞLU, M. Bülent. “Aksiyomlarla Tasarım İlkelerini Kullanarak Çekme/Kanban Üretim Kontrol Sistemlerinin Tasarımı”. V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu. İstanbul Ticaret Üniversitesi. 25-27 Kasım 2005.

KANAT, Seher ve GÜNER, Mücella. “Tam Zamanında Üretim Sisteminin Tekstil ve Konfeksiyon Sanayine Uygulanabilirliği”. Tekstil ve Konfeksiyon Dergisi. 4/2006.

ORBAK, A. Yurdun ve BİLGİN, Suzan. “Kanban Sisteminin Bir Uygulama Örneği”. V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu. İstanbul Ticaret Üniversitesi. 25-27 Kasım 2005.

ÖZÇELİK, Funda. “Yalın Performans Ölçüleri ve Yalın Üretim Uygulayan İşletmelerin Muhasebe Bölümlerinde Bir Araştırma”. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi. Yıl: 5. Sayı: 10. Kış 2013.

ÖZKAN, Azzem ve ESMERAY, Murat. “Bir Maliyet Kontrol Sistemi Olarak JIT Üretim Sistemi ve Muhasebe Uygulamaları”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. Cilt 3. Sayı: 1. 2002.

SAVAŞ, Orhan. “Tam Zamanında Üretim Sisteminin Gerektirdiği Maliyet Muhasebesinin Temel Nitelikleri”. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Sayı: 20. Ocak-Haziran 2003.

ÜNAL, Serkan. “Tam Zamanında Üretim”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Ticaret Üniversitesi. İstanbul. 2007.

VARGÜN, Hakan. “Tam Zamanında Üretim Sistemi ve Muhasebe Uygulamaları’’. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kafkas Üniversitesi. Kars. 2008.

———————————————————————————-

[1] Chris McKellen, Lean Manifacturing and Lean Thinking, Metalworking Production, London, Jan. 2004, s. 21’den aktaran; Funda Özçelik, “Yalın Performans Ölçüleri ve Yalın Üretim Uygulayan İşletmelerin Muhasebe Bölümlerinde Bir Araştırma”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 10, Kış 2013, s. 104.

[2] R. Shah ve P. T. Ward, “Lean Manifacturing: Context, Practice Bundles and Performance”, Journal of Operations Management, 21, 2 (2003), s. 133’ten aktaran; Fatih Coşkun Ertaş ve Mihriban Coşkun Arslan, “Yalın Muhasebe”, Mali Çözüm Dergisi, Kasım-Aralık 2010, ss. 41-42.

[3] Kamil Büyükmirza, Maliyet ve Yönetim Muhasebesi, Gazi Kitabevi, 20. Baskı, Ankara, 2015, s. 758.

[4] K. M. Crawford ve J. F. Cox, “Addressing Manifacturing Problems Through the Implementation of Just-In-Time”, Production and Inventory Management Journal, First Quarter, 1991, s. 34’ten aktaran; Orhan Savaş, “Tam Zamanında Üretim Sisteminin Gerektirdiği Maliyet Muhasebesinin Temel Nitelikleri”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 20, Ocak-Haziran 2003, s. 204.

[5] Seher Kanat ve Mücella Güner, “Tam Zamanında Üretim Sisteminin Tekstil ve Konfeksiyon Sanayine Uygulanabilirliği”, Tekstil ve Konfeksiyon Dergisi, 4/2006, s. 274.

[6] Azzem Özkan ve Murat Esmeray, “Bir Maliyet Kontrol Sistemi Olarak JIT Üretim Sistemi ve Muhasebe Uygulamaları”, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 3, Sayı: 1, 2002, s. 130.

[7] http://www.yildiz.edu.tr/~tuzkaya/MUP_Ders_Notlari/Tam_zamaninda_uretim.pdf (Erişim Tarihi: 11/01/2016), s. 130.

[8] Kanat ve Güner, agm, ss. 274-275.

[9] Büyükmirza, age, s. 759.

[10] Gülçin Aydınkaya, “Tam Zamanında Üretim Yöntemi”, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, http://aves.comu.edu.tr/ImageOfByte.aspx?Resim=8&SSNO=6&USER=292 (Erişim Tarihi: 10/01/2016), s. 6.

[11] Hakan Vargün, “Tam Zamanında Üretim Sistemi ve Muhasebe Uygulamaları’’, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kafkas Üniversitesi, Kars, 2008, s. 37.

[12] Kanat ve Güner, agm, s 275.

[13] Vargün, agt, s. 37.

[14] Kanat ve Güner agm, s. 275.

[15] Aydınkaya, agç, s. 10.

[16] Kanat ve Güner agm, s. 275.

[17] Büyükmirza, age, s. 760.

[18] A. Yurdun Orbak ve Suzan Bilgin, “Kanban Sisteminin Bir Uygulama Örneği”, V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 25-27 Kasım 2005, s. 289.

[19] agm

[20] M. Pinedo ve X. Chao, Operations Scheduling with Applications in Manufacturing and Services, USA’dan aktaran; Orbak ve Bilgin, agm, s. 275.

[21] Chun-Che Huang ve Andrew Kusiak, “Overview of Kanban Systems”, Int. J. Computer Integrated Manifacturing, 1996, Vol. 9, No. 3, http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.139.4970&rep=rep1&type=pdf (Erişim Tarihi: 12/01/2016), s. 169.

[22] Özcan Demir ve Selim Gündüz, “JIT’in Üretim Sistemi ve Muhasebe Uygulamaları Üzerindeki Etkileri”, Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları, 2005, s. 120.

[23] Huang ve Kusiak, agm, s. 169.

[24] Özgür Kabadurmuş ve M. Bülent Durmuşoğlu, “Aksiyomlarla Tasarım İlkelerini Kullanarak Çekme/Kanban Üretim Kontrol Sistemlerinin Tasarımı”, V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 25-27 Kasım 2005, s. 313.

[25] Serkan Ünal, “Tam Zamanında Üretim”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi, İstanbul, 2007, s. 59.

[26] Huang ve Kusiak, agm, ss. 169-170.

[27] Zehra Güre, “Bir Üretim Modeli Olarak Yalın Üretim: İmalat Sektöründe Bir Uygulama”, Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, 2006, ss. 56-58.

[28] Ünal, agt, s. 29.

[29] Özkan ve Esmeray, agm, s. 131.

[30] Mümin Ertürk, İşletme Biliminin Temel İlkeleri, 3. Bası, Beta Basım, 1998, İstanbul, s. 200’den aktaran; Özkan ve Esmeray, agm, s. 131.

Bu yazı 02-Şubat içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s