ELEKTRONİK KİTAP SATIŞLARINDA KDV SORUNU

Önemli Not: 01/12/2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve 02/12/2013 tarihinde yürürlüğe giren 2013/5595 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile elektronik kitap ve benzeri yayınların elektronik ortamda satışında KDV oranı % 8’e düşürülmüştür. Diğer taraftan, 19/12/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 475 sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile bu oran 01/01/2019 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yeniden %18’e yükseltilmiştir. Son olarak, 22/02/2019 tarihli ve 30659 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı üzere, poşetlenerek satılanlar hariç olmak üzere basılı kitap ve süreli yayınların teslimi KDV’den istisna edilmiştir.

Yayın Tarihi: 01/02/2013

Yayınlanan Yer: Yaklaşım Dergisi, Şubat 2013, Sayı: 242

1.GİRİŞ

Günümüzde, hızla gelişen teknoloji ile birlikte, ticari faaliyetlerin yapısının büyük ölçüde değişime uğradığı bilinmektedir. Bunun yanı sıra gelişen teknolojiye ayak uydurmak, kanunlar açısından zaman alabilmektedir. Elektronik kitap uygulaması da teknolojinin gelişmesi ile birlikte gelişen ve vergi kanunları bakımından birtakım sorunlarla karşılaşılan bir konudur. Elektronik kitaplarla ilgili sorunların başında da basılı kitaplar ile elektronik kitapların satışında uygulanan farklı KDV oranları gelmektedir. Şöyle ki, ülkemizde basılı kitapların satışında uygulanan KDV oranı %8 iken, elektronik kitapların satışında bu oran %18’dir.

Çalışmada, son zamanlarda sıkça karşılaşılan ve ileride daha da sıkça karşılaşılması muhtemel olan elektronik kitapların satışında uygulanan ve uygulanması gereken KDV oranı konusu, birtakım tenkit ve önerilerde bulunulmak suretiyle ele alınacaktır.

2.KDV ORANLARININ TESPİTİ İLE BASILI VE ELEKTRONİK KİTAPLARA UYGULANAN KDV ORANLARI

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde, Türkiye’de yapılan birtakım işlemlerin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 28’inci maddesinde KDV oranı %10 olarak düzenlenmiş ve Bakanlar Kurulu’na bu oranı dört katına kadar artırma ve %1’e kadar indirme, farklı mal ya da hizmetler için bu oranlar dahilinde farklı vergi oranları belirleme yetkisi verilmiştir. 2002/4480 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı[1] ile mal teslimleri ve hizmet ifalarına uygulanacak KDV oranlarının tespitine ilişkin ana yapı belirlenmiş olup, son olarak 2012/4116 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı[2] ile, birtakım yeni düzenlemelerde bulunulmuştur. Buna göre KDV oranları, anılan Bakanlar Kurulu Kararı’na,

– Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, %1,

– Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, %8,

– Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için,  %18,

olarak tespit edilmiştir.

(II) sayılı listenin “B) DİĞER MAL VE HİZMETLER” başlığı altında yer alan 14’üncü bent hükmüne göre, kitap ve benzeri yayınların tesliminde uygulanacak KDV oranı, %8 olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra Vergi İdaresi, yukarıda belirtilen 14’üncü bent hükmünde sayılanlar arasında olmadığından dolayı, elektronik kitapların satışında, genel oran olan %18 KDV’nin uygulanması gerektiği yönünde görüş beyan etmektedir.

3.ELEKTRONİK KİTABIN GELİŞİMİ

Elektronik kitap, her türlü bilgisayar çeşidinde okunabilmesi için özel olarak tasarlanmış bir bilgisayar dosya biçimidir[3]Teknolojinin gelişmesine paralel olarak, elektronik kitap kullanımı günden güne artmaktadır. Örneğin, bilimsel ve teknolojik anlamda dünyanın gelişiminde ön sıralarda yer alan Amerika Birleşik Devletleri’nde 2010 yılının Kasım ayında elektronik kitap kullananların oranı, kitap okuyanların %6’sını oluşturmakta iken, bu sayı 2011 yılının Aralık ayında %10’a, 2012 yılının Haziran ayında ise %19’a yükselmiştir. Bununla birlikte, basılı kitaplara olan ilgide de azalma meydana gelmiştir. Şöyle ki, 2010 yılının Haziran ayında, kitap okuyanların içindeki basılı kitap okuyanların oranı %95 iken bu oran, 2011 yılının Aralık ayına gelindiğinde %84’e düşmüştür. Elektronik kitapta ise bu oran 2010 yılının Haziran ayında %4 iken, 2011 yılının Aralık ayında %15’e yükselmiştir[4].

Amerika Birleşik Devletleri’nde görülen bu durum, dünya genelinde de benzer şekilde gelişmektedir. Ülkemizde ise Milli Eğitim Bakanlığı’nın Fatih Projesi[5] kapsamında ilköğretim öğrencilerine tablet bilgisayar dağıtarak, eğitimde elektronik kitaplardan yararlanacak olması, ileride basılı kitaplar yerine elektronik kitapların yaygınlaşacağının en somut göstergesidir.

4.KİTAPLARA UYGULANAN KDV ORANLARI HAKKINDA ELEŞTİRİLER

4.1.Basılı Kitaplara Uygulanan KDV Oranı Hakkında Eleştiriler

Çalışmanın “2.KDV ORANLARININ TESPİTİ İLE BASILI VE ELEKTRONİK KİTAPLARA UYGULANAN KDV ORANLARI” bölümünde belirtildiği üzere, kitap ve benzeri yayınların tesliminde uygulanacak KDV oranı %8 olarak belirlenmiştir.

2010 yılı verilerine göre Türkiye’de yetişkinlerde toplam okuryazarlık oranı %91 olup, birçok Avrupa ülkesinde bu oran %98’den daha yüksektir[6]Okuryazarlığın dahi tam olarak sağlanamadığı ülkemizde, eğitim seviyesinin, gelişmiş birçok ülkeye kıyasla daha düşük olduğu açıktır. Bu nedenle, kişilerin kitap okumaya daha fazla teşvik edilmesi gerekmektedir. Bu teşvikler için Devletçe uygulanacak en önemli araçlardan biri de maliye politikasıdır.  Kitap okumanın artırılması için uygulanacak maliye politikası sayesinde, ülkedeki eğitim seviyesi yükselecektir. Eğitim seviyesinin yükselmesi, entelektüel sermayeyi artırarak, ülkenin milli gelirinin artmasına da katkıda bulunur. Bu nedenle kitap okumaya teşvik amacıyla basılı ve elektronik kitap satışlarına uygulanan KDV oranının düşürülmesi, ülkenin geleceği açısından temel bir yatırımdır.

Milli gelir bakımından Türkiye’nin durumu ele alınacak olursa, Türkiye’de kişi başına düşen milli gelir 2012 yılı itibariyle 9.890 $ olup; Slovakya, Slovenya, Polonya, Litvanya, Letonya, Macaristan, Estonya, Çek Cumhuriyeti gibi birçok Avrupa ülkesine kıyasla daha düşüktür[7]Kişi başına düşen milli gelirin düşüklüğü, aynı zamanda kişinin alım gücünün de düşük olduğunun göstergesidir. Kişi başına düşen gelirin veya kişilerin satın alma güçlerinin düşük olduğu bir ülkede eğitime, dolayısıyla ülke gelişimine katkı sağlamak için, temel eğitim materyallerinin, kullanıcılara düşük fiyatlarla ulaştırılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, kitap teslimlerine uygulanan %8 KDV oranının yüksek olduğu açık olup, bu oranın indirilmesinde fayda bulunmaktadır.

4.2.Elektronik Kitaplara Uygulanan KDV Oranı Hakkında Eleştiriler

Basılı kitaba göre daha kolay taşınması, depolanma sorununun olmaması, baskı maliyetlerini ortadan kaldırması, ses, video ve etkileşim olanaklarının bulunması gibi birçok özelliğe sahip olan elektronik kitap ile basılı kitaba uygulanan KDV oranları farklıdır. Şöyle ki, yukarıdaki bölümlerde açıklandığı üzere basılı kitaplara uygulanan KDV oranı %8 iken, bu oran elektronik kitaplarda %18 olarak uygulanmaktadır. Vergi İdaresi, konu ile ilgili bir özelgesinde, (II) sayılı listenin “B) DİĞER MAL VE HİZMETLER” başlığı altında yer alan 14’üncü bent hükmünde sayılanlar arasında olmadığından dolayı, elektronik kitapların satışında, genel oran olan %18 KDV oranının uygulanması gerektiği yönünde görüş beyan etmiştir[8]Oysa ki 14’üncü bent hükmünde yer alan “kitap” teriminin, hem basılı kitapları, hem de elektronik kitapları kavradığı söylenebilir.

Bunun yanı sıra, aynı eserin başka bir biçimde sunulması, o eserin eser olma özelliğini değiştirmez. Örneğin; herhangi bir yazarın aynı eserinin, aynı yayıncı tarafından yayınlanıp, aynı dağıtımcının aynı internet sitesinden yan yana satıldığı düşünüldüğünde; basılı kitabın % 8, elektronik kitabın % 18 KDV ile satılması durumu, klasik vergilendirme ilkelerine aykırıdır.

Dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise, basılı kitaba uygulanan %8’lik KDV oranının elektronik kitaplar bakımından evleviyetle (haydi haydi) uygulanması gerektiğidir. Örneğin, elektronik kitaplarda baskı maliyetleri, dağıtım giderleri gibi unsurlar ortadan kaldırılarak, maliyetler azalmaktadır. Kâğıda yapılacak olan harcamanın yapılmaması, maliyetleri azalttığı gibi, kâğıdın hammaddesi olan ağaçların da kesilmemesine neden olmaktadır. Bu sayede kıt kaynakların tüketimi azalmakta olup, en nihayetinde bu durum, kamu yararına hizmet eder.  Kamu yararının gelişmesini sağlayan ve aynı amaca hizmet eden bir işlemin, daha yüksek oranda KDV’ye tabi tutulması doğru değildir.

Yukarıda açıkladığımız nedenler ve yer verdiğimiz kanun hükümlerinden dolayı, basılı kitap satışlarına uygulanan %8 KDV oranının elektronik kitap satışlarına da uygulanması gerektiği hususu açıktır.

5.DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Teknolojinin gelişmesine paralel olarak ortaya çıkan elektronik ticaret, birçok vergisel sorunu da beraberinde getirmiştir. Elektronik kitap satışının ticari faaliyet kapsamında değerlendirildiği göz önüne alındığında, bu işlemin KDV’ye tabi olacağı hususu açıktır. Tam da bu noktada, satışı yapılan elektronik kitapların vergilendirilmesinde uygulanan KDV oranının ne olması gerektiği sorusu ortaya çıkmaktadır.

Vergi İdaresi, elektronik kitap satışında uygulanacak KDV oranının %18 olması yönünde idari görüş bildirmektedir.

Çalışmada, aynı eserin farklı bir biçimde sunulmasının, o ürünün vasfını değiştiremeyeceği; maliyetlerin azaltılmasının yanı sıra kamu yararına hizmet edileceği gibi birtakım nedenler dolayısıyla elektronik kitaplara, en azından basılı kitaplarda olduğu gibi %8’lik KDV oranının uygulanması gerektiği yönünde açıklamalara yer verilmiştir. Hatta, yukarıdaki bölümlerde açıklanan eğitim seviyesi, milli gelir düzeyi gibi nedenlerden dolayı basılı kitaplara uygulanan %8’lik KDV oranının dahi yüksek olduğunu söylemek mümkündür.

Sonuç olarak, elektronik kitap satışlarına uygulanacak olan KDV oranının, herhangi bir tereddüde meydan verilmeyecek şekilde, Bakanlar Kurulu tarafından (II) sayılı listeye “elektronik kitap” tabiri ilave edilmek suretiyle %8 olarak belirlenmesi yerinde olacaktır. Bu yönde bir Bakanlar Kurulu Kararı yayınlanıncaya kadar Vergi İdaresi, konuya ilişkin vermiş olduğu özelgelerdeki yorumunu gözden geçirerek “elektronik kitap” kavramını “kitap” kavramı içerisinde değerlendirmeli ve elektronik kitaplara uygulanacak olan KDV oranının %8 olarak uygulanması gerektiği yönünde görüş değişikliğine gitmelidir.

KAYNAKÇA

–          3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu

–          2002/4480 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

–          2012/4116 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

–          İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 21/07/2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV 28-1043 sayılı Özelgesi

–          UNESCO, EFA Global Monitoring Report, Youth And Skills: Putting Education To Work, 2012

–          PEW Internet, A Project of the Pew Research Center, The Rise of E-Reading, April 5, 2012,

–          http://libraries.pewinternet.org/2012/04/04/the-rise-of-e-reading/

–          http://fatihprojesi.meb.gov.tr

–          www.ekitap.org


[1] 30/07/2002 tarih ve 24831 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[2] 01/01/2013 tarih ve 28515 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[4] PEW Internet, A Project of the Pew Research Center, The Rise of E-Reading, April 5, 2012, p. 24, 31; http://libraries.pewinternet.org/2012/04/04/the-rise-of-e-reading/

[5] Fatih Projesi hakkında ayrıntılı bilgi için: http://fatihprojesi.meb.gov.tr

[6] UNESCO, EFA Global Monitoring Report, Youth And Skills: Putting Education To Work, 2012, s. 320,321

[7] UNESCO, EFA Global Monitoring Report, Youth And Skills: Putting Education To Work, 2012, s. 318,319

[8] İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 21/07/2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV 28-1043 sayılı Özelgesi

Bu yazı 02-Şubat içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s